Czad – zabójcze lekarstwo cz.3

Czad kojarzy nam się źle. Czy jednak powinien?

 

Spośród metod dostarczania tlenku węgla do organizmu najlepszą wydają się być związki CORMs (ang. CO-releasing molecules, czyli związki uwalniające tlenek węgla). Pozwalają  one w kontrolowany sposób dostarczyć pacjentowi dawkę na tyle małą, aby nie zaszkodzić, a pomóc.

 

Co decyduje o takich zaletach CORMs? W jaki sposób pozwalają dostarczyć ten gaz do organizmu?

Badania nad tlenkiem węgla w medycynie

W późnych latach 90. pomysł możliwego wykorzystania czadu w łagodzeniu patofizjologicznych warunków stresu oksydacyjnego i stanów zapalnych skłonił zespół Roberto Motterliniego do poszukiwań nad możliwością wykorzystania tlenku węgla jako środka leczniczego. Uwagę naukowców przykuły związki o skomplikowanej nazwie - karbonylki metali przejściowych. Były one wówczas używane w chemii metaloorganicznej oraz stosowano je szeroko w procesach katalitycznych i oczyszczania przemysłowego. Nikt jednak nie wpadł na to, by wykorzystać je również w medycynie.

Czad: mechanizm działania związków CORMs

Mechanizm działania CORMs opiera się na prostej reakcji chemicznej. W centrum cząsteczki tych związków znajduje się metal przejściowy (np. ruten, kobalt, mangan) otoczony stałą, określoną liczbą skoordynowanych ligandów - grup karbonylowych. W odpowiednich warunkach (np. zmiana pH roztworu) grupy te odłączają się, przechodząc do otoczenia jako cząsteczki tlenku węgla.

 

 

Potencjał tlenku węgla w medycynie

Prace nad CORMs są stosunkowo młodą dziedziną badań naukowych, potrzeba jeszcze wielu lat doświadczeń zanim będzie możliwe wprowadzenie ich do użytku medycznego. Dotychczasowe badania na kulturach tkankowych i zwierzętach pozwoliły jednak potwierdzić ich użyteczność. Udowodniono na przykład, że właściwości biologiczne CORMs wynikają bezpośrednio z obecności uwalnianego tlenku węgla (zatem gaz uwalniany jest w odpowiedni sposób). Wśród zaobserwowanych skutków działania CORMs w laboratoriach wymienić można: działanie naczyniorozszerzające, cytoprotekcyjne i przeciwniedokrwienne oraz przeciwzapalne. CORMS wykazują także działanie ochronne w stosunku do komórek śródbłonka.

Czad i jego przyszłość w medycynie

Związki CORMs są zróżnicowaną grupą, do celów medycznych najlepiej nadają się te rozpuszczalne w wodzie, a więc CORM-3 i CORM-A1. Być może już za kilka, kilkanaście lat w aptekach pojawią się leki oparte na tych związkach. Poprzednie artykuły na ten temat:

Czad – zabójcze lekarstwo cz. 1
Czad – zabójcze lekarstwo cz. 2

Opracowanie: Przemysław Tomczyk

 

 

Źródła:

Boczkowski J., Poderoso J.J., Motterlini R., 2006. CO-metal interaction: Vital signaling from a lethal gas. Trends In Biochemical Sciences 31: 614-621. 
Kramkowski K., Kramkowska M., 2010. Czad - wróg czy przyjaciel? Farmacja Polska 66: 544-548. 
Nieścior M., Jackowska T., 2013. Zatrucie tlenkiem węgla. Postępy Nauk Medycznych 7: 519-522.

Photos Selected by freepik