Barwniki roślinne

Barwniki roślinne to związki organiczne znajdujące się w roślinach w różnych przedziałach komórkowych. Mogą ulokowane być w wakuolach lub w plastydach, w zależności od tego jakie funkcje, poza nadawaniem koloru, pełnią. 

Rodzaje barwników roślinnych

Wśród barwników pochodzenia roślinnego wyróżniono:

Antocyjaniny

Aantocyjany, czy też antocyjanozydy, należą do flawonoidów, są barwnymi związkami roślinnymi, charakteryzującymi się różnymi odcieniami kolorów czerwonego, niebieskiego i fioletowego. Mają charakter glikozydów, czyli w ich skład wchodzą części cukrowe pochodzące najczęściej od glukozy, a rzadziej od: galaktozy, ksylozy, ramnozy i arabinozy. Barwa antocyjanów zależy od pH środowiska, w jakim się one znajdują. W przypadku pH poniżej 7 (kwaśne) są one czerwone, a w pH obojętnym lub zasadowym (pH > 7) mają barwę niebieską lub fioletową. Właściwość ta znalazła zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym jako wskaźnik informujący o zmianach zachodzących w specyfikach farmaceutycznych i przydatności leków do spożycia. Naturalne barwniki stosuje się też w przemyśle spożywczym, np. barwnik E163 będący mieszaniną antocyjanin otrzymywanych przez macerację owoców i warzyw (m. in. cebuli), nasion słonecznika i kwiatów.

Flawonoidy

To związki difenylopropenowe, pochodne benzo-γ-pironu o charakterze polifenoli. Grupa organicznych związków chemicznych występujących w roślinach, spełniających funkcję barwników, przeciwutleniaczy i naturalnych insektycydów oraz fungicydów, chroniących przed atakiem ze strony owadów i grzybów. Większość z nich jest barwnikami zgromadzonymi w powierzchniowych warstwach tkanek roślinnych, nadając intensywny kolor i ograniczając szkodliwy wpływ promieniowania ultrafioletowego. Wszystkie flawonoidy są oparte na szkielecie 2-fenylochromanu, przy czym większość typów flawonoidów (poza katechinami i antocyjanidynami) zawiera szkielet flawonu, z grupą ketonową w pozycji 4. Flawonoidy różnią się między sobą liczbą i rodzajem podstawników, przy czym różnice między związkami w poszczególnych klasach wynikają zazwyczaj z odmiennej budowy tylko jednego skrajnego pierścienia. Większość flawonoidów zawiera grupy hydroksylowe, z których jedna lub więcej jest zwykle połączona z cząsteczką cukru tworząc glikozydy. Wykazują aktywność antyoksydacyjną i przeciwgrzybiczą. Wykazują również działanie farmakologiczne, np. moczopędne (np. glikozydy kwercetyny), antyagregacyjne (np. kwercetyna), przeciwalergiczne (np. kwercetyna).

U cebuli zwyczajnej łuski zewnętrzne są szczególnie bogate w niezglikozydowaną kwercetynę, flawonol zawierający 4 grupy hydroksylowe o właściwościach rutyny stosowaną do farbowania jedwabiu, wełny, lnu i bawełny.

Barwniki chinonowe 

Grupa ta obejmuje związki o szkielecie podstawowym benzochinonu, naftochinonu, antrachinonu, tetrazenu i fenantrenu. Występują one najczęściej w postaci glikozydów, mają barwę czerwoną lub pomarańczową, czasem żółtą. Gromadzone są w różnych tkankach roślin, korzeniach, liściach, korze, owocach, kwiatach.