Rozwój zęba

Zęby człowieka (łac. l. poj. dens, l. mn. dentes) to struktury znajdujące się w jamie ustnej. Są one elementami układu trawienia, ponieważ służą do odgryzania kęsów i rozdrabniania pokarmu.

Cechy zębów człowieka

Zęby człowieka charakteryzują się kilkoma cechami:

• difiodontyzmem, czyli występowaniem dwóch generacji zębów (mleczne zastępowane są stałymi),
• tekodontyzmem, czyli umiejscowieniem zębów w zębodołach żuchwy i szczęki górnej,
• heterodontyzmem, czyli zróżnicowaniem kształtu i wielkości zębów w zależności od pełnionej funkcji.

Rozwój zęba

• charakter ciągły;
• listki zarodkowe:
1. ektoderma: szkliwo (pączek = narząd szkliwotwórczy),
2. mezoderma (mezenchyma): zębina, miazga (brodawka zęba), cement, więzadła przyzębia (kieszonka zęba – mezenchyma otaczająca narząd oraz brodawkę zęba);
• 3 stadia ze względu na zmiany kształtu zawiązka zębowego:
1. stadium listewki zębowej i pączka,
2. stadium czapeczki,
3. stadium dzwonu.

1. Stadium listewki zębowej i pączka
1.1. Stadium listewki zębowej
Początek 6. tygodnia.

Etapy:

• grubienie nabłonka ektodermy jamy ustnej i wnikanie w otaczającą mezenchymę;
• podział na listewkę wargowo-dziąsłową (przyszły przedsionek jamy ustnej) i listewkę zębową (blaszkę zębową) ułożoną łukowato, zgodnie z krzywizną szczęki i żuchwy;
• powstanie zawiązków zębów mlecznych i stałych wzdłuż listewki zębowej;

1.2. Stadium pączka
Koniec 6. tygodnia, początek 7. tygodnia.

Etapy:
• utworzenie wzdłuż powierzchni wargowej owalnych zgrubień w wyniku intensywnego namnażania komórek listewki zębowej
 zawiązek narządu szkliwnego dla 10 zębów mlecznych w żuchwie i 10 w szczęce;
• utworzenie brodawki zębowej z zagęszczonej mezenchymy w bezpośrednim sąsiedztwie komórek ektodermalnych;

2. Stadium czapeczki

Etapy:
• dalszy wzrost pączka zębowego i wnikanie w głąb => oddalanie od nabłonka jamy ustnej;
• przyjęcie formy odwróconego kubka;

Narząd szkliwotwórczy
 zewnętrzny nabłonek szkliwotwórczy,
 miazga narządu szkliwotwórczego (luźno ułożone komórki gwiaździste warstwy siateczkowej),
 wewnętrzny nabłonek szkliwotwórczy.

3. Stadium dzwonu
• charakterystyczne wgłębienie narządu szkliwotwórczego przypominające kształt dzwonu;
• wydłużenie komórek brodawki zębowej przylegających do wewnętrznego nabłonka szkliwotwórczego;
• ułożenie w warstwę nabłonkową komórek zębinotwórczychodontoblastów;
• odkładanie prezębiny(predentyny) dookoła wypustek odontoblastów;
• mineralizacja prezębiny i przekształcenie w zębinę;
• odkładanie nowych warstw przedzębiny;
• wydzielanie szkliwa przez ameloblastywewnętrznego nabłonka szkliwotwórczego;
• przekształcenie ameloblastów pryzmaty (słupki) szkliwne;
• wytworzenie na powierzchni pierwotnej osłonki szkliwa przez zanikające ameloblasty;
• zredukowanie narządu szkliwotwórczego i powstanie wtórnej osłonki szkliwa;
• zaniknięcie narządu szkliwotwórczego;
• zespolenie pierwotnej i wtórnej osłonki szkliwa i powstanie oszkliwia;

Powstawanie korzenia
• powstanie pochewki nabłonka korzenia (pochewki Hertwiga) w miejscu połączenia wew. i zew. nabłonka narządu szkliwotwórczego w okolicy szyjki zęba;
• pobudzenie komórek mezenchymalnych do przekształcenia w odontoblasty przez wew. warstwę komórek pochewki korzenia;
• wytworzenie zębiny korzenia zęba przez odontoblasty;
• zmniejszenie jamy mezenchymalnej miazgi i powstawanie kanału zęba w miarę powstawania zębiny korzenia;
• zaniknięcie pochewki nabłonkowej;
• powstanie komórek cementotwórczych (cementoblastów) z komórek warstwy wew. woreczka zębowego;
• wykształcenie cementu przez cementoblasty;
• powstanie komórek tkanki łącznej i osteoblastów z komórek warstwy zew. woreczka zębowego 

 udział w wytwarzaniu aparatu więzadłowego zęba (ozębnej) oraz w modelowaniu kości zębodołu.

Artykuły powiązane:

biostrefa . net - by wiedzieć więcej: Naprawić mózg zębem 16 Maj 2014 ... Naprawić mózg zębem. Badacze z University of Adelaide odkryli, że komórki macierzyste pobrane z zębów mogą wzrastać by uzupełniać ...

biostrefa . net - by wiedzieć więcej: Budowa zęba 29 Sty 2016 ... budowa zęba, ząb, zęby, coronadentis, radixdentis, cervix, collumdentis, apexradicisdentis, dentinum), szkliwo, enamelum, cement, cementum, ...