Patogeny roślin: wiroidy

Są to najmniejsze wyróżnione czynniki zakaźne roślin. Wiroidy stanowią replikujące się w komórkach roślin cząsteczki RNA.

Budowa wiroidów:

RNA wiroidów zawiera od 246 do 375 nukleotydów. Cząsteczka RNA wiroidów jest krótsza od RNA wirusa. Ponadto jest jednoniciowa, koliście zamknięta. Nić RNA tworzy strukturę
spinki do włosów albo strukturę młotkową, tzn. przypomina tRNA.

Charakterystyczne cechy wiroidów:

• Patogeneza – nieznana, prawdopodobnie zachodzi specyficzna interkalacja między RNA wiriodu a związkami występującymi w komórkach roślinnych
• Mała ilość RNA
• RNA wiroidu może tworzyć introny w RNA jądrowym rośliny.
• Replikacja przeprowadzana przy pomocy systemu przepisywania gospodarza – wiroidy to obligatoryjne pasożyty układu transkrypcyjnego komórki roślinnej
• Rozprzestrzeniają się w sposób bierny - przenoszone przez wektory w środowisku, a w obrębie rośliny z sokiem rośliny przez floem
• Choroby wywołane przez wiroidy mają długi okres inkubacji, objawy mają charakter objawów wirusowych
• Po objawach systemicznych zachodzi degeneracja porażonych roślin - deformacja i odbarwienie organów rośliny
• Bardzo duża stabilność termiczna
• Cechą charakterystyczną wiroidoz jest to, że jeden gatunek rośliny może być porażony przez kilka wiroidów, np. chmiel przez 3.
• Choroby powodowane przez wiroidy to choroby kwarantannowe

Kwarantanna jest formą profilaktyki zwalczania chorób. Konkretnie kwarantanna roślin oznacza profilaktykę, której celem jest ograniczenie rozprzestrzeniania szkodników lub chorób wewnątrz danego kraju, jest to wówczas kwarantanna wewnętrzna lub niedopuszczenie do roznoszenia chorób i szkodników z kraju do kraju, czyli kwarantanna zewnętrzna.

Choroby:

Wiroidy zakażają tylko rośliny wyższe. Objawy chorobowe są porównywalne z objawami wiroz. Największe nasilenie choroby w skali globalnej występuje w strefie tropikalnej. W Polsce wiroidy zakażają jabłonie, śliwy, ziemniaki, ogórki, chmiel.

Jedną z chorób wiroidowych jest wrzecionowatość bulw ziemniaka (PSTV). Znanych i opisanych wiroidoz jest 20.

Wiroidy jako cząsteczki bezbiałkowe nie wykazują cech antygenowych ich obecność wykrywa za pomocą:

• Analizy DNA
• Roślin wskaźnikowych (wiroid PSTV- rozpoznawany przy użyciu pomidora)